Art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim — podstawa prawna SKD

Co mówi przepis

Art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim przewiduje, że w razie naruszenia przez kredytodawcę wskazanych w tym przepisie obowiązków konsument — po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia — zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy, w terminie i w sposób ustalony w umowie.

Przepis odsyła do konkretnych jednostek redakcyjnych ustawy: obowiązku zawarcia umowy w odpowiedniej formie, katalogu obowiązkowych elementów umowy oraz przepisów o kosztach pozaodsetkowych. To odesłanie jest zamknięte — nie każde uchybienie kredytodawcy mieści się w zakresie sankcji.

Przesłanki zastosowania sankcji

Żeby mówić o sankcji kredytu darmowego, muszą wystąpić łącznie trzy elementy:

1. umowa jest umową o kredyt konsumencki w rozumieniu ustawy — mieści się w jej zakresie przedmiotowym i kwotowym,
2. kredytodawca naruszył obowiązek objęty odesłaniem z art. 45 ust. 1 — najczęściej dotyczy to obowiązkowej treści umowy,
3. konsument złożył kredytodawcy pisemne oświadczenie o skorzystaniu z sankcji, zanim uprawnienie wygasło.

Brak któregokolwiek z tych elementów przekreśla zarzut niezależnie od tego, jak poważna wydaje się nieprawidłowość w umowie.

Obowiązkowa treść umowy — najczęstsze pole sporu

Największa grupa sporów dotyczy art. 30 ustawy, który wylicza, co umowa o kredyt konsumencki powinna zawierać. W praktyce analizowane są przede wszystkim:

• całkowita kwota kredytu i całkowity koszt kredytu,
• rzeczywista roczna stopa oprocentowania oraz założenia przyjęte do jej obliczenia,
• stopa oprocentowania kredytu wraz z warunkami jej zmiany,
• zasady i terminy spłaty oraz kolejność zaliczania rat,
• informacja o prawie odstąpienia od umowy i o jego terminie,
• informacja o prawie do spłaty przed terminem i o rozliczeniu kosztów,
• opłaty, prowizje i inne koszty wraz z warunkami ich zmiany.

Spór dotyczy zwykle nie tego, czy dana informacja w ogóle się w umowie znalazła, lecz czy została podana prawidłowo i w sposób zrozumiały dla konsumenta.

Forma i adresat oświadczenia

Ustawa wymaga oświadczenia pisemnego skierowanego do kredytodawcy. Nie wystarczy zgłoszenie reklamacyjne przez formularz ani rozmowa telefoniczna. Znaczenie ma również to, kto jest w danym momencie wierzycielem — wierzytelność z umowy kredytu bywa zbywana.

Skutek prawny

Skutkiem skutecznego skorzystania z sankcji jest zwrot kredytu bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy, w terminie i w sposób ustalony w umowie. Kapitał pozostaje do zwrotu w całości.

Jeżeli konsument zapłacił już koszty objęte sankcją, przedmiotem sporu staje się ich zwrot. Rozliczenie zależy od stanu spłaty umowy w chwili złożenia oświadczenia.

Roczny termin wygaśnięcia uprawnienia

Uprawnienie wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Termin ten ma charakter zawity — jego upływ kończy możliwość skorzystania z sankcji, niezależnie od wagi naruszeń.

Rozbieżności orzecznicze dotyczą przede wszystkim ustalenia momentu „wykonania umowy”. Dlatego data zawarcia umowy, data ostatniej raty i data ewentualnej wcześniejszej spłaty są pierwszymi informacjami, o które pyta prawnik.

Najczęstsze pytania